آيت الله سيد جمال الدين گلپايگاني در سال 1295 ه.ق، در روستاي سعيد آباد گلپايگان و در خانواده اي شهره به علم، فضل و ادب، پا به عرصه وجود نهاد. نسبت شريفش با 27 واسطه و به قرار ذيل، به امام همام حضرت موسي كاظم (ع) مي رسد.

آيت الله گلپايگاني در نه سالگي، پدر بزرگوارش را از دست داد و چند سالي را در سعيد آباد گذراند. 12 ساله بود كه در همان سامان، نزد برادران بزرگوارش، درس را آغاز كرد. وي مقداري از درسهاي مقدماتي را در موطن خود فرا گرفت و براي ادامه تحصيل، راهي گلپايگان شد. عمده علوم عربي، بلاغت و منطق را از علماي گلپايگان آموخت. مي گويند كه هر روز مسافت بين سعيد آباد و گلپايگان را براي آموختن علم، پياده مي پيمود. ايشان چند سالي را در گلپايگان به درس و تحصيل اشتغال داشت و در سال 1311 ه.ق در سن 16 سالگي، عزم اصفهان كرد و در مدرسه الماسيه ساكن شد. او مدتي را در آن مدرسه ساكن بود تا اينكه از آنجا، به مدرسه شيخ محمد علي ثقه الاسلام منتقل گرديد.

در سال 1319 ه.ق، آيت الله سيد جمال الدين گلپايگاني، آهنگ نجف اشرف كرد و در مسير خود از گلپايگان، از سوي عالمان آن سامان مورد استقبال قرار گرفت. وي در اوايل ماه رمضان المبارك 1319 ه.ق، به نجف اشرف رسيد. آيت الله گلپايگاني از نخستين روزهاي ورود به نجف، در درس مرحوم آيت الله آخوند ملا محمد كاظم خراساني حاضر شد و از ملازمان درس ايشان گرديد. دو دوره اصول مرحوم آخوند را حاضر گشت و در بحث فقه در مباحث مختلف از آن وجود ذي قيمت بهره فراوان برد. سيد جمال الدين علاوه بر شركت در درس آخوند خراساني، از افادات مرحوم حاج آقا رضا همداني هم بهره برد. وي از ملازمان فقه فقيه عصر، سيد محمد كاظم طباطبايي يزدي، بود. همچنين، آيت الله گلپايگاني از انفاس ملكوتي آقا شيخ هادي تهراني، آخوند ملا علي نهاوندي، عالم كامل شيخ محمد بهادري و آقا سيد ابوتراب خوانساري، بهره فراوان برد.            

پس از آنكه آيت الله العظمي حاج سيد ابوالحسن اصفهاني (ره) در سال 1365 ه.ق وفات یافت، آيت الله سيد جمال الدين گلپايگاني به مرجعيت شيعه نايل شد و عده زيادي از شيعيان در عراق و ايران از ايشان تقليد مي كردند.

قدرت ادبي

آيت الله سيد جمال الدين گلپايگاني علاوه بر تربيت و تدريس در حوزه، تأليفات ارزنده اي را از خود به يادگار نهاد. ايشان در زمينه سرودن شعر نيز يد طولايي داشت؛ به طوري كه ديوان اشعاري كه كاملاً مذهبي و عرفاني است، از خود به جاي گذاشت. نمونه اي از اشعار ايشان كه بيانگر ذوق شعري ايشان را نشان مي دهد و هنگام تشريف به حرم حضرت امير المؤمنين علي (ع) سرود، چنين است:

از ازل اي امير حق سراله                                  كل من قال بلي شد مبتلا

بندگي ات عرضه بر ماسوي                       تا كه عمرم رفت و گشتم رو سيا

شد مطاف من حريم كوي تو                            كعبه مقصود من شد روي تو

بر همين بگذشت بر من سالها                         بر درت اي ذوالكرام با ناله ها

آروز دارم كه اي زيبا صنم                               آنكه وقت مرگ آيي در برم

تا ببينم روي حق در روي تو                            عاشقانه جان دهم در كوي تو

آيت الله گلپايگاني، آثار علمي بسيار دارد، كه كمتر آنها چاپ شده است. ايشان مي فرمود: "من يك تاقچه تقريرات آيت الله نائيني را دارم و حدود 30 سال در خدمت ايشان بودم و تمام درسهاي ايشان را يادداشت كردم." حدود 70 سال تحصيل و تدريس، آثار علمي بسياري را به دنبال داشت كه به برخي از آنها اشاره مي شود:

1. رساله في جواز البقاء علي تقليد الميت

2. رساله في اجتماع الامر و النهي

3. رساله استدلالي در غيبت (رساله هاي ياد شده همراه 20 مسأله مهم استدلالي فقهي، در سال 1370 ه.ق، در چاپخانه حيدريه نجف اشرف چاپ شد.)

4. تقريرات درس اصول مرحوم نائيني

5. يك دوره اصول فقه به قلم خود ايشان

6. يك دوره فقه، شامل ابواب: طهارت، صلات، وصايا، اجاره، مكاسب، طلاق، قضا (ناتمام)، اطعمه و اشربه و حج

سرانجام، آيت الله سيد جمال الدين گلپايگاني پس از عمري تلاش و كوشش در جهت احياي دين و خدمات ارزنده بسيار به جامعه اسلامي، در عصر روز دوشنبه 29 محرم الحرام سال 1377 ه.ق، در سن 82 سالگي چشم از جهان فرو بست. پيكر پاكش را پس از تشييع جنازه اي با شكوه، به وادي السلام در نجف اشرف انتقال دادند و چون در اين قبرستان جاي مناسبي غير همان مكاني كه ايشان مي نشستند و فاتحه مي خواندند پيدا نمي كنند، از اين روي بدنش را در اين مكان دفن مي كنند. روحش شاد.

هتک حرمت حرمين عسکرين و حمله ددمنشانه به بارگاه ملکوتي امام هادي و امام حسن عسکري عليهما السلام که منجر به تخريب کامل گنبد نوراني و آسماني امام هادي (عليه السلام) گرديد را به محضر دل داغدار بقية الله الاعظم (عجل الله تعالي فرجه الشريف)، مقام عظماي ولايت حضرت آيت الله خامنه اي (مدظله)، مراجع عظام تشيع و همه شيعيان و مسلمانان جهان تسليت عرض مي نمائيم. اينگونه حملات که به تحريک آمريکاي اشغالگر و صهيونيستهاي جنايتکار توسط سلفي هاي نادان صورت مي گيرد، بار ديگر عمق دشمني جهانخواران را با مکتب مترقي و نوراني تشيع و ائمه اطهار (سلام الله عليهم اجمعين) روشن ساخت.

افراد مسلح ناشناس گنبد امام‌ها‌دی علیه السلام؛ دهمين امام بزرگوار شیعیان را در سامرا منفجر کردند که در پی آن بخش بزرگی از آن ویران شد. افراد مسلح ناشناس صبح چهارشنبه به ساختمان خادمان حرم امام‌ ها‌دی علیه السلام حمله کردند و 5 خادم مستقر در آن جا را در محاصره قرار دادند و سپس در زیر گنبد دو بمب قوي حاوي "تي ان تي" کار گذاشته و منفجر کردند. این حادثه ساعت 7 صبح به وقت محلی روی داد. پس از انفجار دو بمب که به فاصله سه دقیقه منفجر شد، قسمت اعظمي از گنبد طلایی امام‌ ها‌دی علیه السلام فرو ریخت.

بار ديگر اين فاجعه دردناك را به پيشگاه حضرت ولي عصر، مقام عظماي ولايت، مسلمين و تمامي آزاد مردان جهان تسليت عرض مي كنيم.